Teatr Nagyszombat

Najstarszym kamiennym budynkiem w Górnych Węgrzech jest budynek teatru: zbudowany w 1831 roku w stylu empire według planów mistrza architektury Bernharda Grünna. Przedstawienia teatralne początkowo odbywały się w języku niemieckim, później w węgierskim, a obecnie w słowackim. Sala Zwierciadlana Panonii została zbudowana w 1907 roku. Jej widownia miała pojemność 548 miejsc, co było bardzo dużą (prawie przewymiarowaną) liczbą, biorąc pod uwagę czas i lokalne warunki. Pierwsze przedstawienie w języku niemieckim odbyło się w Boże Narodzenie w 1831 roku, węgierskojęzyczne w 1844 roku, a pierwsze w języku słowackim w 1869 roku. ; Na łuku sceny złocone litery mówią o hojności ówczesnego społeczeństwa: Aere sociali, MDCCCXXXI. - Na jej fasadzie znajduje się ten chronosticon: IsthanC aeDem ThaLIae posVIt senatVs aC popVIVs TIrnaVIensIs. ; Aktorstwo w Nagyszombat nabrało rozpędu, gdy książę Miklós Esterházy kazał wybudować stały teatr w 1692 roku za kwotę 500 fr., a cztery lata później przekazał teatrowi również swoje cenne garderoby przywiezione z Wenecji. Jednak z węgierskiej perspektywy przedstawienia zaczęły zyskiwać na znaczeniu dopiero wtedy, gdy przedstawienia organizowane przez jezuitów w języku łacińskim stały się węgierskie. Jest to zasługą zakonów, które później przejęły kierownictwo nad młodzieżą. ; W Nagyszombat, nawiasem mówiąc, przedstawienia te były stałym przedmiotem zainteresowania przez około 200 lat. Kadra nauczycielska i młodzież Katolickiego Gimnazjum Arcybiskupiego, godna wspaniałych tradycji tej instytucji, z entuzjazmem kultywowali nie tylko dramat, ale i muzykę, o czym świadczą przedstawienia teatralne i koncerty organizowane średnio dwa razy w roku w późniejszych czasach. Zawsze prezentowała się w nich młodzież instytutu pod kierunkiem nauczycieli. Przedstawienia nie były pozbawione wyższych wymagań artystycznych, ponieważ, zwłaszcza w dziedzinie muzyki, dzieła autorów klasycznych często spotykały się z entuzjastyczną interpretacją, a w nowszych czasach wystawiano nawet opery, a te przedstawienia cieszyły się dużą frekwencją wśród szerokiej publiczności, chociaż pobierano opłaty za wstęp. ; Zauważamy zresztą, że autorzy szkolnych dramatów wywodzili się głównie z grona pedagogicznego, a wśród nich odnotowujemy: nazwiska Jánosa Scharrenbecka, Jánosa Bergera, Ferencza Komlóssyego, Józsefa Mártona i Zoltána Horvátha dr. (dane Józsefa Simkó i Győző dr. Duscheka). ; W Nagyszombat, gdzie w internacie szkoły średniej powstaje piękny teatr dla szkolnych przedstawień teatralnych, mający 12 lóż i kilka miejsc siedzących, a także miejsce dla 50-osobowej orkiestry, coraz większą popularność zyskiwała także świecka literatura dramatyczna, tak że w pierwszej połowie XIX wieku wybudowano stały teatr miejski, w którym, w miarę madziaryzacji miasta, aktorstwo węgierskie zyskiwało coraz większą przestrzeń.