Stara szkoła katolicka

Stara szkoła katolicka

Budynek, konstrukcja

Wzmianki o istnieniu najstarszej szkoły w mieście znajdują się już w 1332 roku – znamy wówczas również jej nauczyciela (Iwana). Z czasem teren szkoły został rozbudowany przez rodzinę Pálffy, która kilkakrotnie przebudowywała swój niewielki budynek (np. spłonął), w prosty, typowy dla tamtych czasów sposób: ze ścianami z suszonej cegły i dachem z trzciny (później z gontu). Budynek przez wieki służył również jako mieszkanie nauczyciela-kantora pod nadzorem proboszcza. Wyobraźmy sobie „salę lekcyjną” i salon jako miejsce nauki w XVI wieku, w którym znajdowała się kuchnia i mała spiżarnia, a w bogatszych miejscach również budynek gospodarczy i stajnia. Rok 1862 był kolejnym kamieniem milowym dla parafii katolickiej: odbudowa szkoły katolickiej obok kościoła, z inicjatywy pijarskiego uczonego Benedeka Csaplára, urodzonego w Dunaszerdahely. W 1861 roku, podczas święta, Csaplár przemawiał płomiennymi słowami na publicznym zgromadzeniu w Szerdahely o ratowaniu szkoły, która była już wówczas w stanie ruiny, a na koniec przemówienia przekazał placówce dwieście forintów. Po nim kilku przedstawicieli przelicytowało się nawzajem i w ten sposób podjęło decyzję o odbudowie szkoły. 10 czerwca 1862 roku położono kamień węgielny na miejscu starej, małej szkoły z gontowym dachem, w którym w miedzianej puszce przylutowanej dla potomności umieszczano monety, a także napis, w którym przodkowie utrwalali wieczną i nieśmiertelną pamięć budowniczych (od)budowniczych katolickiej szkoły kamiennej w Dunaszerdahely. Budynek szkoły był wspierany finansowo przez arcybiskupa Ostrzyhomia, księcia-prymasa Jánosa Scitovszkiego, a także przez hrabiego Ferenca Zichy'ego (beneficjenta Rény-puszty) i hrabiego Fidela Pálffy'ego. „Szkoła ma kształt litery „F”, z fasadą zwróconą na północ, od fundamentów po dach, zbudowaną z litego materiału i parterową, w bezpośrednim sąsiedztwie parafii. Na parterze znajdują się dwa pokoje kantora i kuchnia, od strony ulicy. Poniżej pierwszego piętra znajduje się jedna sala lekcyjna na dziedzińcu, oddzielona od pierwszej sali szerszym korytarzem. W budynku parterowym znajduje się druga sala lekcyjna, a następnie mały korytarz z dziedzińca prowadzi do pokoju nauczyciela pomocniczego. Bezpośrednio za pokojem nauczyciela pomocniczego znajduje się izba kantora, pod którą znajduje się piwnica. W skrajnym skrzydle budynku znajdowała się stajnia i budynki gospodarcze” – pisze o tym Komlóssy w swojej historii szkoły. Zauważa również, że uczniowie wspólnot filialnych również uczęszczali do nowo wybudowanej szkoły – tj. uczniowie Balázsfa, Csenkeszfa, Hegybene- i Töböréthe, Kis- i Nagyudvarnok, Léder- i Ollétejed, Pódafa i Sikabony oraz równin Enyed i Rény. Jednak po reformie edukacyjnej z 1868 roku wiele z tych filii ledwo utrzymywało kontakt ze szkołą w Dunaszerdahely. W 1932 roku szkoła została zamknięta z powodów sanitarnych, ale w 1939 roku uczniowie ponownie się do niej przeprowadzili, gdy ich nowa szkoła została udostępniona gimnazjum. Po 1945 roku, wraz z zaprzestaniem edukacji wyznaniowej, budynek był wykorzystywany przez kilka rodzajów szkół aż do jego zburzenia w 1972 roku.

Numer inwentarzowy:

111

Kolekcja:

Skarbiec

Typ:

Budynek, budowla

Klasyfikacja wartości:

Wartość osadnicza za granicą

Miejscowość:

Dunaszerdahely   (Vámbéry Ármin tér (Nám. Ármina Vámbéryho))