Krajowa służba edukacyjna Lajosa Pósy i czasopismo dla dzieci „Moja Gazeta”

Lajos Pósa urodził się 9 kwietnia 1850 roku w Radnót w komitacie Gömör. Jego ojciec Antal Pósa był rolnikiem, a matka Mária Kovács. Jego młodszy brat Károly zmarł, gdy był jeszcze dzieckiem. Rozpoczął naukę w Nemesradnót. Jako znakomity uczeń, kontynuował naukę w Zjednoczonym Gimnazjum Protestanckim w Rimaszombat. Tam zaprzyjaźnił się z Kálmánem Mikszáthem. Po ukończeniu szkoły średniej studiował teologię w Sárospatak, a następnie uzyskał kwalifikacje nauczycielskie w Budapeszcie. Publikował swoje prace od lat 70. XIX wieku w gazecie Móra Jókaia „Üstökös”, „Mulattató Újság”. Coraz bardziej interesował się pisarstwem i aby zapewnić sobie utrzymanie, przyjął ofertę pracy od redaktora gazety Szegedi Napló. W Szegedzie poznał cygańskiego prima Dankó Pistę, który skomponował muzykę do niezliczonych jego wierszy. Tu został jednym z założycieli ilustrowanego tygodnika dla młodzieży „Jó Barát”, który był pierwszym węgierskim czasopismem dla dzieci o literackich aspiracjach. 15 grudnia 1889 roku przeniósł się do Budapesztu na zaproszenie dyrektorów firmy Budapest Singer i Wolfner. Wraz z Benedekiem Elekiem założył tygodnik dla dzieci „Az Én Ujságom”. Redagował ten pierwszy magazyn dla dzieci o wartości literackiej i patriotycznym duchu aż do śmierci. Przed „Pósą” węgierska literatura dziecięca opierała się niemal wyłącznie na tłumaczeniach utworów obcojęzycznych. Czasopismo dla dzieci, popularne wśród dzieci i rodzin węgierskich, szybko osiągnęło wysoki nakład. Pósa publikował w tym czasopiśmie swoje wiersze, a także opowiadania i opowiadania prestiżowych pisarzy tamtych czasów (Mór Jókai, Kálmán Mikszáth, Géza Gárdonyi, Gyula Krúdy, Ferenc Herczeg, Mózes Gaál, Sándor Endrődi, Viktor Rákosi, Sándor Bródy, István Tömörkény, György Egri, Zoltán Thury, Károly Lovik, Ede Sas, Jenő Heltai i Zsigmond Móricz) również zostały tu opublikowane. To on odkrył talent Ferenca Móry, który okazywał mu ogromny szacunek. Dzięki magazynowi stał się ulubieńcem wielu dzieci, wujkiem Pósy. W 1900 roku ożenił się z Lídią Andrássy w Monoron, której adoptował córkę, Sárikę. Prowadził aktywne życie społeczne. Słynne było Towarzystwo Pósa-asztal, wokół którego skupiali się pisarze, artyści i muzycy, tacy jak: Árpád Feszty, Géza Gárdonyi, Sándor Bródy, István Bársony, Viktor Rákosi, Géza Lányi i Pista Dankó. Założył Bibliotekę Filléres, opublikował 350 tomów, był współredaktorem „Czytelników”, wydał ponad 50 tomów swojej poezji i napisał setki piosenek dla kompozytora Pisty Dankó. Otrzymał liczne nagrody i wyróżnienia. Został wybrany członkiem Towarzystwa Petőfiego i mianowany honorowym obywatelem Krajowego Stowarzyszenia Wychowawców Wczesnego Wychowania. Stowarzyszenie Nauczycieli Komárom również wybrało go honorowym członkiem za zasługi dla węgierskiej edukacji publicznej i rozkwit węgierskiej literatury młodzieżowej. W czerwcu 1914 roku, w 40. rocznicę jego poetyckiej działalności, kilka tysięcy dzieci maszerowało przed intronizowanym „królem baśni”. Miesiąc później, 9 lipca 1914 roku, zmarł w Budapeszcie. Jego pełnopostaciowy, siedzący posąg został odsłonięty w Parku Miejskim w Budapeszcie w 1930 roku. W 1934 roku otrzymał popiersie w swojej rodzinnej wsi. W 2010 roku Biblioteka Dziecięca Miejskiej Biblioteki im. László Németha w Hódmezőváráshely przyjęła jego imię, a przed budynkiem odsłonięto popiersie autorstwa Emese Gábor, a także tablicę pamiątkową Lajosa Pósy, którą po raz pierwszy wręczył mu Táltoskönyvek Kiadó w 2014 roku. Jego styl poetycki nosi znamiona ludowo-narodowego nurtu literackiego. Po 1945 roku jego postać zniknęła w mrokach zapomnienia. Aż do przełomu tysiącleci pamięć o nim przetrwała jedynie w jego rodzinnych wioskach, Nemesradnót i Gömör. Od tego czasu liczne wydarzenia i publikacje książkowe zwracały uwagę na znaczenie twórczości poety i prezentowały jego dzieła. 13 grudnia 2014 roku Lajos Pósa otrzymał Nagrodę Dziedzictwa Węgierskiego, przyznaną przez Radę Powierniczą Węgierskiego Stowarzyszenia Dziedzictwa i Europy, za zasługi dla edukacji narodowej i założenie czasopisma dla dzieci „Az Én Ujságom”. Źródło: László Nyitray: Pósa Lajos, Budapeszt, 2014, ISBN 978-963-7082-45-0 Dzieła Pósa Lajosa zostały opublikowane w następujących miejscach (www.posalajos.com): Wiersze, Autor, 1878 Nowe wiersze, Autor, 1881 Wiersze Pósa Lajos, Autor, 1883 Piosenki i opowieści dla młodzieży, z ilustracjami Jánosa Jankó, ze wstępem Kálmána Mikszátha; Autor, 1884 Bukiecik – wiersze dla grzecznych dzieci, Śpiewak i Wolfner, 1885 W dziesięć lat, Autor, 1886 Wiersze dla dzieci, z ilustracjami Gyuli Blocha, Autor, 1886 Nowe pieśni Szegedu, Vilmos Méhner, 1886? Moje pieśni, Sándor Bába, 1887 Cztery opowieści dla dzieci i młodzieży, Traub i partnerzy, 1887 Mały złoty ogród, Singer i Wolfner, 1887 Pista Dankó – György Molnár – Lajos Pósa: Córka jubilera, György Molnár, 1887 Pieśni złotopierzastego ptaka, z ilustracjami: Lajos Elischer, Bracia Légrády, 1888 ABC z kolorowymi obrazkami i wierszami, Róbert Lampel, 1888 Pista Dankó – Ottó Müller – Döme Nikolits – Lajos Pósa: Porwanie dziewczynki, Réthy i jego synowie, 1889 Motyle, Singer i Wolfner, 1888 Upadek kwiatów, Endrényi i Partnerzy, 1889 Ogród dziecięcy, Ottó Nágel Jr., 1889 Małe opowieści, Vilmos Méhner, 1889 Áron Kiss – Lajos Pósa: Księga małych ludzi, Singer i Wolfner, 1890 Od rana do wieczora, Singer i Wolfner, 1890 Rosebush, z ilustracjami Lajosa Elischera, Légrády Brothers, 1891 Złote dni, Ottó Nágel Jr., 1891 Ágost Tihanyi – Lajos Pósa: The Ringing Golden ABC, Singer i Wolfner, 1892 Opowieści babci, Singer i Wolfner, 1892 Bajki, Ottó Nágel Jr., 1892 Csingilingi, Singer i Wolfner, 1892 Miklós Weiss – Lajos Pósa: Dla małej blondynki, Pesti Hírlap, 27 września 1892 (dodatek muzyczny) Áron Kiss – Sándor Péterffy – Lajos Pósa – Ágost Tihanyi: A Book of Verses – Dla instytucji opieki nad dziećmi, schronisk i rodzin, Singer i Wolfner, 1893 Áron Kiss – Péterffy Sándor – Lajos Pósa – Ágost Tihanyi: Śpiewnik – Dla instytucji opieki nad dziećmi, schronisk i rodzin, Singer i Wolfner, 1893 Áron Kiss – Lajos Pósa: Księga baśni – Dla instytucji opieki nad dziećmi, schronisk i rodzin, Singer i Wolfner, 1893 Księga Kwiatów, József Ede Rigler, 1894 Księga Zapachów, József Ede Rigler, 1894 Złoty Promień słońca, Róbert Lampel, 1894 Bajki Lajosa Pósy, Singer i Wolfner, 1894 Złote ABC, z ilustracjami Ignáca Ujváry’ego, Singera i Wolfnera, 1894 Róże Zesłania Ducha Świętego dla dzieci, Róbert Lampel, 1894 Lajos Serly – Lajos Pósa: Mały chłopiec z pierścieniem, Zenélő Magyarország, 15 listopada 1894. Pista Dankó: 76 oryginalnych pieśni węgierskich do słów L. Pósa, Rózsavölgyi and Co., 1895. Ilona Zachariásné Kallós – Pista Dankó: The Secret z tekstami L. Böszörményi, P. Dankó, G. Gárdonyi i L. Pósa, József V. Schunda (ur. n.) Balatoni nóták, o pięciu wierszach Lajosa Pósy, Béli Méry’ego, 1895 Dom i wolność, Singer i Wolfner, 1895 Panna Nádszál, bracia Légrády, 1895 Bajki dziadka, Singer i Wolfner, 1895 Modlitwy za dzieci, Singer i Wolfner, 1895 Cini-Cini, z ilustracjami Ödöna Tulla, Róberta Lampela, 1896 Pista Dankó – Pista Lajos Pósa: Smutek narodu węgierskiego, * József Vencel Schunda, 1896? Moja droga matko, Singer i Wolfner, 1897 Bohaterowie wolności, z ilustracjami Károly'ego Mühlbecka, Singer i Wolfner, 1898 Nadchodzi piosenka, Singer i Wolfner, 1899 Dzwonki, Singer i Wolfner, 1899 Béla Bartók: Cztery pieśni do słów Lajosa Pósy, Ferenca Bárda i jego brata, 1904 Dzieła Lajosa Pósy I-V. Z ilustracjami Károly'ego Mühlbecka, Opowieści, I-II; Opowiadania i biografie; Złota skrzynia, I-II. Singer i Wolfner, 1905-1907 Bajka o małej śwince i inne opowiadania, Singer i Wolfner, 1907 Bajka-przynęta, Singer i Wolfner, 1907 Modlitwy i pozdrowienia, z ilustracjami Károly'ego Mühlbecka, Singer i Wolfner, 1907 Piękna opowieść na skrzypce, pani Lajosné Pósa, 1908 Anna Wohlfahrt Richárdné Grill: Piosenki dla młodzieży, (wydanie Szólam) Lajos Pósa i inni. adaptacja wierszy dla dzieci, Viktor Hornyánszky, 1909 Aranyliget, Béla Wellisch, Szentgotthárd, 1911 Figurás fésék, z ilustracjami Károly'ego Mühlbecka, Hungária, 1912 Játékos könyv, Jótok, fáfák, fádák, provából, Singer és Wolfner, 1914 Kis tükör, Elblésék az újjúság, Budapesti Hírlap Nyomda, 1914 Wiersze Lajosa Pósy (wybrane), ze wstępem Sándora Bródy'ego, Singer és Wolfner, 1914 Wiersze dziecięce (wybrane), ze wstępem Ferenca Herczega, Piosenkarz és Wolfner, 1914 Mariska opowiada historie, Magyar Kereskedelmi Közlöny Hírlap és Könyvkiadó, 1917 Kacsoh Pongrác – Dalok kisgyermekenken, Pósa i in. wiersze, Rózsavölgyi i spółka, 1918 Lidike, ze wstępem György Lőrinczy, pani Lajosné Pósa, 1920 Smutek narodu węgierskiego, * Bracia Légrády, 1921 Arany ABC, z ilustracjami Belli Kőszegi, Singer i Wolfner, 1928 Édes anyám (II), ze wstępem György Lőrinczy; Pani Lajosné Pósa, 1929 Wielka księga baśni wujka Pósy, z ilustracjami Kató Benedek, Singer i Wolfner, 1937 Księga ptaków, Rigler József Ede Papírnemügyár Rt., Budapeszt, 1943? Cicaiskola, wybrane przez: Anna Fazekas; Ilustracje: Anna F. Győrffy, Wydawnictwo Móra, 1960 Tulipántos láda, Redakcja: Vita Zsigmond; il.: T. Klára Blaier, Ion Creanga, Bukareszt, 1981 Wiosna; Iluska i kot, Ilustracje: Anikó Rákosy, węgierski producent diafilmów V., 1989 Pewnego razu książę, (przedruk wydania World-Beautiful Lady Nádszál z 1895 r., autor: Légrády), Hunikum, Budapeszt, 1991 Tülökvár, Oprac.: István Bettes, Lilium Aurum, Dunaszerdahely, 2002 Arany ABC, ilustracje: Ignác Ujváry, pod redakcją Rozália Csipka, Sikerx Bt., 2004 (kopia) Węgry Bajkowa Kraina – Przebudzenie Lajosa Pósa, Wybór z wierszy Lajosa Pósa – Fragmenty Hrabina Gyuláné Andrássy, István Bársony, György Egri, Mózes Gaál, János Gracza, Endre Gyökössy, Jenő Heltai, Ödön Jakab, Gyula Krúdy, Kálmán Mikszáth, Ferenc Móra, László Móra, Gyula Nógrádi Pap, Ede Sas i Béla Telekes, na podstawie ich tekstów opublikowanych w czasopiśmie dla dzieci Az Én Újságom; z badaniami psychologa dziecięcego László Nagy’ego (1906); uroczyste przemówienie György Lőrinczy (1914); Pożegnanie Az Új Időka (Herczega Ferenca) z wierszami Jánosa Gracza, Ferenca Móry i Mihály’ego Baji. Redakcja: Jenő Miklós Kun, Wydawnictwo Kairosz, 2005 Najpiękniejsze opowieści wierszowane wujka Pósy – Opowieści o zwierzętach; Najpiękniejsze wiersze dla dzieci wujka Pósy; Najpiękniejsze zimowe wiersze wujka Pósy na Boże Narodzenie, red. i ilustracje: Gábor Emese, Wydawnictwo Táltoskönyvek, Budakeszi, 2006 Wybrane opowieści o Lajosie Pósa, Wydawnictwo Társ, Sepsiszentgyörgy, 2007 Fotele bujane, kołysanki i małe dzieci dla wujka Pósy, zredagowane i zilustrowane Gábor Emese, Wydawnictwo Táltoskönyvek, 2007 Wujek Pósa: Hahó! Haha! Pada śnieg – redakcja i ilustracje: Gábor Emese, Wydawnictwo Táltoskönyvek, 2007. Rymowanki wujka Pósy, wersety rozwijające umiejętności, redagowane i ilustrowane przez Gábora Emese; Wydawnictwo Táltoskönyvek, 2008 Wujek Pósa: Bajki edukacyjne – o królu Macieju, pod redakcją i ilustracjami Gábora Emese; Wydawnictwo Táltoskönyvek, 2008 Lajos Pósa – Attila Sirkó (rysunek): Mały topór, Wydawnictwo Comenius, 2008 Lajos Pósa: Gdzie jest Lackó?, Wydawnictwo Pro Junior, 2008 Wujek Pósa: Trzy piękne motyle – wyd. i ilustr.: Gábor Emese; Wydawnictwo Táltoskönyvek, 2009 Cica-iskola – Wydawnictwo Pro Junior, 2009 Kołysanka – wiersz wujka Pósy, rysunki Gábora Emese; Wydawnictwo Táltoskönyvek, 2009 Wujek Pósa: Śmieszne wiersze, śmieszne opowieści – Gábor Emese; Wydawnictwo Táltoskönyvek, 2009 Wujek Pósa: Srebrna książeczka z bajkami – z obrazami Gábora Emese; Wydawnictwo Táltoskönyvek, 2009 Wujek Pósa: Złota książeczka z bajkami – z obrazami Gábora Emese; Wydawnictwo Táltoskönyvek, 2009 Ptaszek śpiewa – wiersze śpiewane Lajosa Pósy w wykonaniu Józsefa Dinnyésa nie tylko dla najmłodszych; Fundacja Reintegracja, Budapeszt, 2010 W antologiach, książkach do czytania, nutach, na płycie audio – po 1945: Betűbokréta, Lektura dla katolickich szkół podstawowych II. P. dla dzieci, Szent István Társulat, 1945 Tomik poezji dla przedszkolaków, Redakcja: T. Éva Aszódi, Wydawnictwo Ifjúsági, 1955 Poeci końca stulecia, Pod redakcją György Végh; wyd.: Csanádi Imre, Magvető, 1959 „Wszyscy przygotowują się na nowe ścieżki” – Literatura rewolucji 1918/19, Zbiór tekstów, Redakcja: Klára Ács i in., Instytut Historii Literatury Węgierskiej Akademii Nauk, 1959 Zbiór tekstów dotyczących XIX wieku. z literatury drugiej połowy XIX wieku, redaktor: László Bóka i in., Textbook Publishing Company, 1961 András Hegedűs: Literatura dla dzieci i młodzieży, Textbook Publishing Company, 1966 Fly Bird, redaktor: Beatrix Balogh, Biuro Kultury Ludowej i Propagandy, 1966 Gate to Fairytale Land, redaktor: István Bodrits, Fórum Newspaper and Book Publishing Company, Újvidék, 1966 Tiborné Bauer: Podręcznik literatury dziecięcej, dla nauczycieli przedszkolnych, Textbook Publishing Company, 1967 Treasure Chest Hungarian Reader's Book, redaktor: József Magyar, Hungarian Writing, Buenos Aires, 1968 Flower Garden Reader's Book, redaktor: Anna G. Kassai, Ferenc Horváth, Hungarian School Committee, Monachium, 1969 Cini-cini Music, Kindergarten Book, Redakcja: Éva T. Aszódi, Móra Publishing Company, 1969 Moje skrzypce się zepsuły – Dankó Album, wybór Gábor Vas, wyd. Jenő Simon Music Publishing Company, Budapeszt, 1975 Trzy wróble z sześcioma oczami, Redakcja: Sándor Weöres, Szépirodalmi Könyvkiadó, 1977 Okno świątyni, Boskie wiersze i tłumaczenia, Redakcja: Dezső Fükő, Dział Prasowy Synodu Reformowanego, 1980 Hóc, hóc, żołnierz, Redakcja: Zsuzsa Moldoványi, Wydawnictwo Ferenc Móra, 1982 (wydanie III) Książka obrazkowa Babci (ku pamięci Károly'ego Mühlbecka), Redakcja: Ferenc Bodor, Minerva, 1985 Nowa złota harfa – (antologia z Perspektywa chrześcijańska), Redakcja: Sándor Tenke, węgierski reformowany. Biuro Synodu Kościoła, 1987 Nasiona gorczycy, pod redakcją Barnabása Somogyi, Węgierski Kościół Baptystów, Győr, 1987 Pochwała straży (Wiersze o Monorze), Koło Historii Lokalnej Monor, 1989 Moja gazeta – wybór z gazety dziecięcej Elka Benedka i Lajosa Pósy, pod redakcją Attila Csokonai, Wydawnictwo Skíz, Bp., 1992 Złoty Motyl, wybór: Klára Cs. Lingvai; Pod redakcją Márii Vofkori; Z rysunkami Margit Soó-Zöld, Kriterion, Bukareszt, 1994 Wielobarwny motyl, mała opowieść, Wiersze, opowieści, opowiadania dla dzieci w wieku przedszkolnym i szkół podstawowych, (zbiór tekstów), Redakcja: Rozália Kóka, Wydawnictwo Márton Áron, 1994 Duża książka do czytania, Redakcja: Ildikó Kováts, Wydawnictwo Pesti Szalon, 1994 Zbiór tekstów literackich, Pisma o tematyce cygańskiej – Dla szkół średnich I-IV. s., Wydawnictwo Konsept, 1994 Kiedy będę miał sześć lat, Redakcja: Ágnes Szele, Sziget, Kaposvár, 1995 Budapesti negyed, 1896-I. Pod redakcją: András Gerő i in., Archiwum Metropolitalne w Budapeszcie, 1995 Siedem wieków poetów węgierskich, Pod redakcją: István Lakatos i in., Tevan, Békéscsaba, 1996 Jak była jej blondynka, Wybrane przez: József Köves, K. U. K, 1999 Poezja przełomu wieków, Pod redakcją: Györgyi Pozsvai, Wydawnictwo Unikornis, 1999 Idy marcowe, Wiersze, pieśni, Sceny; Pomoce szkolne, Pod redakcją: Dr. János Lengyel, UNIO Lap-és Könyvkiadó Kft. (s. n.) The People of Árpád, (wydanie faksymilowe tomu z 1896 r.), Barnaföldi G. Archive, Bp., 2000 Wieczna ojczyzna – historia Węgier wierszem, Pod redakcją: Zoltán Bartha, Tinivár, Kolozsvár, 2001 Kto napisał…? – Zapomniane wiersze, Redakcja: Katalin Havas, Wydawnictwo Fekete Sas, 2001 Książka recytatorska, Wybrano: István Margócsy, Unikornis, 2001 Mruczenie – Kocie opowieści, kocie wiersze, z rysunkami Zsuzsy Füzesi, Wydawnictwo Urbis, 2004 Vera Jákó – Lajos Pósa: Skrzypce Dankó Pista jest zepsuta; W. Piękno tej piosenki kryje się w słowach 5. EMB Bp., 2004 „Kto kołysze kołyskę, Janika…” – (płyta audio); Magneoton, Zimowy Festiwal Bajek 2007 (płyta audio) Judit Pogány, Artúr Kálid, zespół Alma; Retro Media, 2007Miasta powiązane z jego działalnością: Nemesradnót, Budapeszt, Rimaszombat, Sárospatak, Szeged, Monor