Schody zamkowe

„Schody Zamkowe. (Schlosstiege.) Ta wąska, stroma i niewygodna, lecz nie pozbawiona malowniczego uroku, uliczka Terézváros prowadzi od ulicy Vártelek do zamku. Tą ulicą można dotrzeć do podnóża Vížhegy: do ulic Oeser i Florián, a następnie ulicą Csuka do molo Váraljai. W XVIII wieku (i prawdopodobnie wcześniej) ulica ta nazywana była „głęboką i stromą drogą” (via profunda et praeceps). Dawniej miała stopnie wykute w naturalnym kamieniu, ale teraz ma solidne, sztucznie ułożone stopnie. O tym, że u podnóża Schodów Zamkowych znajdowała się brama z dwuspadowym dachem, gdzie obecnie schody prowadzą początkujących na ulicę Vártelek, świadczy rycina z 1574 roku. Potwierdza to jednak również fakt historyczny. Kiedy w 1439 roku mieszkańcy miasta oblegali Rozgonyi, które było otoczone… Zamek, kapitan zamku zaplanował najazd, aby zapobiec niebezpieczeństwu, któremu mieszkańcy wznieśli barykady i bastiony przed bramą zamku od strony miasta. Po tej dolnej bramie znajdowała się brama górna: wspaniała, dziś jedynie w niezadowalającym stanie, brama ozdobna w stylu gotyckim z XV wieku. W XVIII wieku brama ta była znana jedynie jako Stara Brama, co wskazuje, że ludzie nie mieli już wówczas pojęcia o jej dawnej świetności. Kiedyś brama ta łączyła w sobie elegancję zdobnictwa z architektonicznym przepychem, co przekonująco dowodzi badanie historyczne przeprowadzone w 1863 roku pod kierownictwem Friedricha Schmidta, słynnego budowniczego wiedeńskiego ratusza. Brama ta nie została wzniesiona w XI wieku, jak niektórzy sądzą z powodu niezrozumienia sztuki boniowania, która się na niej znajduje, lecz za króla Macieja pod koniec XV wieku. Posiadała obronny korytarz wsparty na konsolach. Była również ozdobiona bogatą kamieniarską dekoracją, kolumnami, wieżyczkami i szczytami. oraz ostrołukowe dekoracje i posągi. Była to brama raczej dekoracyjna niż obronna. Na rycinie z 1574 roku brama ta pojawia się jako ścięta brama wieżowa, co wskazuje, że zaczęła niszczeć już w XVI wieku. Na wspomnianym obrazie brama jest połączona strzelnicami z murami Zwingeru z inną podobną, ściętą bramą wieżową, po której dziś nie ma śladu. W czasach nowszych w bramie dobudowano również pomieszczenie dla wartowników, co całkowicie zniszczyło dawne piękno architektoniczne. Przywrócenie tej bramy do pierwotnego kształtu i blasku byłoby bardzo pożądane. Nasze miasto wzbogaciłoby się o rzadki i piękny zabytek. Przed tą bramą, podczas śmiałego ataku w bitwach pod Gáborem Bethlenem, 9 października 1620 roku zmarł Wielki Generał Cesarstwa Henrik Dampierre. Jego ciało zostało przewiezione z Bratysławy do Nancy we Francji, gdzie jego grób został ozdobiony przez Jego Królewską Mość Króla Franciszka Józefa pomnikami wykonanymi przez rzeźbiarza urodzonego w Bratysławie, Viktora Tilgnera. (Tivadar Ortvay); „Dom numer 4 na Schodach Zamkowych należał na początku XVII wieku do szewca Jánosa Griebla, od którego kupił go rusznikarz János Wentzl, który sprzedał go w 1651 roku Lénártowi Füegerowi, porucznikowi straży przybocznej kardynała arcybiskupa György’ego Lippaya. W latach czterdziestych ubiegłego wieku był to dom w stylu Schillera. W 1843 roku mieściła się tu gazeta rękopisowa „Sprawozdania parlamentarne” redagowana przez Záborszky’ego, gdzie Sándor Petőfi, w swojej biedzie, zmuszony był do upokarzającej pracy przepisywania, jego gęsty arkusz z małymi literami na 24 arkuszach. Mimo to z czułością wspominał te dni cierpienia i miasto, w którym, według niego, znalazł nawet szczęście. Żegna się z Bratysławą wzruszającymi słowami: ; Los zazdrości mi szczęścia, ; Bratysławo! Daleko od twojego zatocz koło ponownie, ; odchodzę - lecz moje serce jest przepełnione pożegnaniem, ; jak czekają puste sale, ; wciąż przywołujesz mnie z mgły Dunaju, ; a po mojej twarzy spływa strumień gorzkich łez." ; (Pożegnanie: Bratysława, 21 stycznia 1840 r.) ; (Lajos Kemény)