Kościół św. Jakuba w Máriatölgyes, miejsce pielgrzymkowe Matki Boskiej

Máriatölgyes leży w środkowym biegu rzeki Wag, na aluwiach potoku Tölgyes, w dolinie Illava. W przywileju z 1193 roku jest wymieniany jako „terra Dubnicza” i stanowił własność braci Vratslav i Piskin. Do 1439 roku należał do rodów szlacheckich. W 1439 roku stał się własnością panów zamku Trenčín. W XVIII wieku był własnością rodu Illésházy. Najstarsze archiwalne dane o kościele w Máriatölgyes znajdują się w przywileju kapituły ostrzyhomskiej z 1276 roku. (Wenzel G.: Codex diplomaticus Arpadianus. s. 75§.) W tym rozdziale udowodniono, że Sámson i Jakab, comes Csepke z Trenčína, sprzedali Mániatölgyes comesowi Oltumanowi i jego synowi Chamarowi, gdzie kościół jest poświęcony świętemu Jakubowi. Parafia Máriatölgyes jest również wymieniona w papieskim rejestrze dziesięciny z lat 1332-1337. Niektóre z XVI wieku Imię proboszcza również przetrwało. Tak więc w 1509 roku Márton, w 1557 Bricius i w 1577 Colombus István. Pod koniec XVI wieku parafię Máriatölgyes zajęli luteranie. Gáspár Illésházy, który w 1600 roku uzyskał również dziedziczne panowanie w Trencsén i Lipót, był gorliwym zwolennikiem reformacji. Jego następcy również przez pewien czas podzielali te poglądy, ponieważ w połowie XVII wieku Gábor i György IIlésházy ponownie przyjęli katolicyzm. Po śmierci Gábora, jedynym spadkobiercą został György. W 1657 roku zwrócił on kościół w Máriatölgyes katolikom. Znamy również nazwiska niektórych proboszczów parafii w Máriatölgyes z XVII i XVIII wieku. Najbardziej znani z nich to: pisarz János Boldizsár Magin, Dániel Kolacsényi, budowniczy nowego kościoła w 1754 roku. Ten nowy kościół wkrótce stał się kościołem parafialnym. Szczególna cześć dla Matki Boskiej w Máriatölgyes i okolicznych wioskach rozprzestrzeniła się dzięki figurze Matki Boskiej jeszcze przed połową XVIII wieku. Podczas wizytacji kanonicznej biskupa Nyitry, Jánosa Gusztinyiego, w 1766 roku, zanotował on: ta figura Matki Boskiej przybyła tutaj z kaplicy zamkowej w Trenczynie, skąd Illésházy przenieśli ją najpierw do kaplicy swojego zamku w Térgyes, a następnie Miklós Illésházy (1723) podarował ją kościołowi parafialnemu. ; Ta drewniana figura Matki Boskiej została prawdopodobnie wykonana na zamówienie Györgya Illésházy'ego w połowie XVII wieku. Po ponownym przyjęciu katolicyzmu stał się gorliwym czcicielem Maryi i był przywódcą zgromadzenia mariańskiego w Trenczynie przez trzydzieści dwa lata. Kaplica na zamku trenczyńskim została odnowiona i poświęcona Niepokalanemu Poczęciu. Postawił on tę figurę nad swoim ołtarzem. Rzeźbę wyrzeźbił węgierski rzeźbiarz na podstawie starszego, późnogotyckiego modelu. Matka Boska trzyma w ramionach Dzieciątko Jezus. Suknia Matki Boskiej zdobiona jest szerokim kołnierzem, opada kamieniem w talii, a stamtąd gęstymi, ostro zakończonymi falbanami opada nad ziemię, ponad jej buty, a tutaj odwraca się do tyłu. W tym ukazuje cechy późnogotyckich rzeźb. Jej płaszcz jest rozpostarty, zarzucony na dwa ramiona, opada na przedramiona, a stamtąd na ziemię, gdzie jego brzeg jest delikatnie marszczony. Płaszcz tworzy płytkie zagłębienie pod jej prawym ramieniem, co jest również charakterystyczne dla rzeźb gotyckich z XIV wieku. Nowością w posągu jest długi, wąski szal owinięty wokół dłoni. Postać Dzieciątka Jezus również nawiązuje do późnego gotyku. Jest ubrana w koszulę. Z okrągłą twarzą i ostro przyciętymi włosami przypomina rzeźby z późnego gotyku. Choć jej postać jest sztywna, jest nadal dziecinnie urocza. W prawej ręce trzyma glob niczym władca wszechświata, jej lewe ramię nie jest uniesione w geście błogosławieństwa, ale delikatnie głaszcze twarz Maryi. Rzeźbiarz celowo rzeźbi ten dziecięcy urok i ludzkie ciepło wyrazu w posągu. Tym dziełem rzeźbiarz naśladuje późnogotycką królową niebios: Regina coeli.; Pierwotnie ta figura pobożności stała na bocznym ołtarzu kościoła parafialnego. Ale około 1742 roku wiara w uzdrawianie wzięła górę i pielgrzymi zaczęli gromadzić się przy figurze: Opis miejsca, pewien Balogh z 1872 roku, wspomina, że w ważne święta: Wielki Czwartek, Na święta Pięćdziesiątnicy, Piotra i Pawła oraz Maryi, pielgrzymi przybywali głównie z odległych regionów Trenčínské županii. Najsłynniejsze były procesje w Trenczynie, a następnie pielgrzymki w Bosác, Beckó, Nagytapolcsány, Bellus, Puchó, Lednicach i Illavie. Liczbę pielgrzymów szacowano na około piętnaście tysięcy rocznie.