Pomnik hrabiny Franciszki Andrássy w Rozsny

Franziska Seraphica Hablawetz (Wiedeń, 4 października 1838 – Monachium, 26 października 1902) była wiedeńską mieszczanką, żoną hrabiego Dénesa Andrássy'ego, mecenasa sztuki. Urodziła się 4 października 1838 roku w Wiedniu jako córka Franza Hablawetza i Barbary Dossler, pary mieszczańskiej. Poślubiła hrabiego Dénesa Andrássy'ego, najstarszego syna hrabiego György'ego Andrássy'ego i hrabiny Franciszki z Königsegg-Aulendorf, 6 kwietnia 1866 roku w Pizie, pomimo protestów rodziców. Ze względu na zawarte małżeństwo w niższej randze, jej mąż, jako dziedzic gałęzi Hoszőrét rodu Andrássy, musiał zrzec się prawa pierworództwa, które odziedziczył jej młodszy brat, György Andrássy (1846–1871), ale z powodu jego wczesnej śmierci majątek Andrássy powrócił do Dénes. ; Hablawetz Franciska mieszkała z mężem głównie w Wiedniu i Monachium, była znaną mecenaską sztuki, wspierała instytucje charytatywne i kulturalne. Zmarła w Monachium 26 października 1902 roku w wieku 64 lat. Została tam pochowana, a w 1904 roku jej prochy przeniesiono do Krasznahorkaváralji, do Mauzoleum Andrássyego założonego przez jej męża. ; 15 września 1903 roku miasto Rozsnyó ogłosiło przetarg na pomnik Franciszki Andrássy – hojnej sponsorki szkół, przedszkoli, szpitali i organizacji filantropijnych, założycielki Instytutu dla Niewidomych i Głuchoniemych – ku pamięci córki dyrektora Konserwatorium Wiedeńskiego, a od 1866 roku żony hrabiego Dénesa Andrássyego. Tematem pomnika jest ta sama inskrypcja, która znajduje się na czwartej stronie cokołu: „Wdzięczna społeczność miasta Rozsnyó ufundowała go z datków publicznych dla życzliwej sponsorki wdów, sierot i osób niepełnosprawnych, hojnej patronki życia religijnego, oświaty publicznej i sztuki”. Dzieło rzeźbiarzy Ödöna Szamovolszkyego i Jánosa Horvaya zostało odsłonięte 29 października 1905 roku. Pomnik nosi cechy stylistyczne secesji. W najwyższym punkcie grupy rzeźb, na cokole, znajduje się popiersie hrabiny. Z rękami złożonymi do modlitwy, spogląda w dół na męską postać stojącą przed cokołem, która opiekuńczo trzyma małą dziewczynkę i nagiego małego chłopca. Według numeru Vasárnapi Újság z lat 1905/45, postać męską przedstawia Jezus, ale istnieje również powszechne założenie, że jest on również symbolem ubogich, którym pomagała hrabina, jak dwójka małych dzieci. Posąg Franciski Andrássy wykonany jest z białego marmuru, a trzy pozostałe postacie są wykonane z gipsu. ; Posąg został usunięty z placu w czasach komunizmu. Na jego miejscu w 1973 roku wzniesiono posąg przedstawiający partyzanta. Został on odrestaurowany w 1993 roku, a następnie powrócił na swoje pierwotne miejsce przed Wieżą Przeciwpożarową na głównym placu.