Pomnik Honvéda, pomnik bitwy pod Braniszkiem

Siły rewolucyjnej armii honwedów, dowodzonej przez Artúra Görgeya, posuwając się na wschód od Komárom przez Wyżyny, dotarły w okolice Igló i Lewoczy pod koniec stycznia 1849 roku. Jedyną drogą do postępu było przebicie się przez Przełęcz Branyiškói. Armia honwedów, dowodzona przez pułkownika Richárda Guyona - mająca w szeregach licznych, niedawno zwerbowanych ochotników słowackich z komitatu Zólyom - zajęła przełęcz, która została silnie ufortyfikowana przez armię cesarską, 5 lutego 1849 roku. Dzięki ogromnemu zwycięstwu armia honwedów Görgeya dotarła do doliny Hernádu, a następnie do doliny Cisy, mogła dołączyć do głównych sił węgierskich i wziąć udział w Kampanii Wiosennej, która przyniosła wspaniałe zwycięstwa Węgrów. Na grobach słowackich i węgierskich żołnierzy honwedów, którzy polegli w bitwie, oraz w kilku pobliskich osadach wzniesiono pomniki. Z kilkoma wyjątkami, zostały one uszkodzone lub całkowicie zniszczone przez czechosłowacki rząd nacjonalistyczny, który osiedlił się tutaj po klęsce Węgier w I wojnie światowej. Pomnik w Lewoczy również należy do tej smutnej listy. ; Oryginalny pomnik, dzieło lewockiego rzeźbiarza Józsefa Faragó, został odsłonięty 21 maja 1873 roku w uroczystym otoczeniu. Pomnik, wzniesiony na północnym skraju Ringu, głównego placu Lewoczy, przed ratuszem, stał na cokole ozdobionym gzymsami w kształcie kolumny. Sam posąg został odlany z żelaza i pokryty brązem armatnim. Dzieło przedstawiało mężczyznę w mundurze wojskowym, nieco większego niż w rzeczywistości. Postać, z przepasanym Attylą i płaszczem, trzymała szablę w prawej ręce, a w lewej powiewała długoręka flaga węgierska. ; Czesi, którzy przybyli do miasta i osiedlili się w nim, próbowali na wszelkie sposoby usunąć pomnik. Na początku po prostu go zabili deskami. Chociaż miejscowa ludność dwukrotnie zapobiegła jego zniszczeniu, w nocy z 11 na 12 sierpnia 1919 roku czeskie wojska strąciły posąg z cokołu. Dalsze losy dzieła są nieznane. ; Kamienny cokół w osobliwy sposób zachował swoje pierwotne miejsce. W okresie międzywojennym stał na nim duży kielich wyrzeźbiony w kamieniu – rzekomo upamiętniający jeden z czeskich ruchów husyckich, „Kielichy”. ; ; Wreszcie, w 1949 roku, na „pustym” kamiennym cokole wzniesiono ogromny kamienny posąg słowackiego polityka Ľudovíta Štúra, autorstwa Františka Gibali. Szczególne zainteresowanie tym wyborem tematu budzi fakt, że Štúr, znany ze swojego antywęgierskiego nastawienia, a także poseł, walczył po stronie żołnierzy węgierskich, którzy do dziś w latach 1848-49 byli tu uhonorowani pomnikiem: aktywnie uczestniczył w organizacji Słowackiej Legii Ochotniczej, która rozpoczęła zbrojne powstanie przeciwko rządowi węgierskiemu... Kielich, który wówczas stał się „zbędny”, mógł pozostać na placu jako kamienna kwietnik. Dziś na tym miejscu nie ma nic, co wskazywałoby na to, że cokół pod stopami Štúra jest starszy o ponad 70 lat od stojącej na nim pracy...