Most św. Gotarda
Wartość częściowa obywatela zagranicznego
Ci, którzy zatrzymają się na granicy wsi Lelesz, natkną się na wyjątkowe ciekawostki. Można nawet nie zauważyć, że zaledwie kilka metrów od głównej drogi, przewieszony jest nad nią jeden z najstarszych gotyckich kamiennych mostów na Słowacji, Kamienny Most św. Gotarda. Został on zbudowany nad odcinkiem dawnej Cisy, która w XIX wieku powoli płynęła na zachód. Hydrolodzy próbowali zatamować rzekę w XIX wieku, ale woda wciąż była obecna w latach 80. XX wieku. Obecnie most przecina wyschnięte koryto rzeki.
Ten most, który przetrwał wiele wieków powodzi, mógł zostać zbudowany w XIV wieku, a jego budowa z pewnością wiąże się z innym bardzo ważnym kompleksem zabytkowym w Lelesz – klasztorem. Oprócz posiadłości ziemskich i leśnych oraz lokalnych dochodów, klasztory utrzymywały się z ceł i praw do zatrzymywania towarów na terenach porośniętych wodą oraz z opłat mostowych. Most św. Gotarda w pobliżu klasztoru w Lelesz mógł być właśnie takim mostem. Konstrukcja ma 30 metrów długości, około 5 metrów szerokości, czyli dwa tory wozowe, i jest zabytkiem architektury z czterema łukami i lekko poszerzoną rampą na obu końcach. Jej budulcem jest szary andezyt pochodzenia wulkanicznego pochodzący ze wzgórza górującego nad pobliskim Királyhelmec, który został rozłupany na płaskie kawałki przez dawnych budowniczych mostu i ułożony jeden na drugim na sucho, bez użycia specjalnego materiału wiążącego. Most został odrestaurowany jako zabytek w 1994 roku.
Imię mostu
Gotycki kamienny most w pobliżu Lelesz nosi imię św. Gotarda, a według źródeł kult świętego, znany w całej Dolnej Europie, został przywieziony ze sobą przez braci Premontrów, którzy osiedlili się tu z Czech na początku XIX wieku, a dokładnie w 1802 roku, i nadali mostowi nazwę od imienia słynnego świętego. Bracia czescy przenieśli się na miejsce zakonu, który został wcześniej skasowany przez Józefa II, i spopularyzowali wśród miejscowej ludności nową tradycję, szerząc kult św. Jana Nepomucena, obok kultu św. Gotarda. Według źródeł, posągi obu świętych zdobiły most do 1848 roku, ale nie wiadomo, gdzie zniknęły i co się z nimi stało.
Święty Gotard urodził się w Reichersdorfie w Dolnej Bawarii, studiował w opactwie benedyktyńskim w Niederalteich i, według źródeł, został wybrany jego opatem w wieku zaledwie 16 lat. W 1022 roku cesarz rzymski Henryk II mianował go biskupem diecezji Hildelsheim, gdzie pracował nad reformą Kościoła i życia zakonnego. Gotard jest również czczony jako wielki budowniczy kościołów – za jego kadencji w diecezji wybudowano trzydzieści nowych kościołów. Kroniki podają, że wiódł głębokie życie monastyczne, ale jego mądry spokój zawsze promieniował wokół niego. Wcześniej święty Gotard był uważany za największego budowniczego i nauczyciela w Bawarii. Zmarł w swojej stolicy biskupiej w 1038 roku, w bardzo podeszłym wieku, jak na ówczesne warunki, 77-78 lat. Papież Innocenty II kanonizował go, w jego rezydencji wzniesiono bazylikę ku jego czci, a jego miejsce spoczynku znajduje się w krypcie katedry w Hildelsheim. Jego kult rozpowszechniły się w całej Europie dzięki zakonom benedyktynów i cystersów, stąd jego imię odnaleziono również w Lelesz, gdzie nazwano most jego imieniem.
Ten most, który przetrwał wiele wieków powodzi, mógł zostać zbudowany w XIV wieku, a jego budowa z pewnością wiąże się z innym bardzo ważnym kompleksem zabytkowym w Lelesz – klasztorem. Oprócz posiadłości ziemskich i leśnych oraz lokalnych dochodów, klasztory utrzymywały się z ceł i praw do zatrzymywania towarów na terenach porośniętych wodą oraz z opłat mostowych. Most św. Gotarda w pobliżu klasztoru w Lelesz mógł być właśnie takim mostem. Konstrukcja ma 30 metrów długości, około 5 metrów szerokości, czyli dwa tory wozowe, i jest zabytkiem architektury z czterema łukami i lekko poszerzoną rampą na obu końcach. Jej budulcem jest szary andezyt pochodzenia wulkanicznego pochodzący ze wzgórza górującego nad pobliskim Királyhelmec, który został rozłupany na płaskie kawałki przez dawnych budowniczych mostu i ułożony jeden na drugim na sucho, bez użycia specjalnego materiału wiążącego. Most został odrestaurowany jako zabytek w 1994 roku.
Imię mostu
Gotycki kamienny most w pobliżu Lelesz nosi imię św. Gotarda, a według źródeł kult świętego, znany w całej Dolnej Europie, został przywieziony ze sobą przez braci Premontrów, którzy osiedlili się tu z Czech na początku XIX wieku, a dokładnie w 1802 roku, i nadali mostowi nazwę od imienia słynnego świętego. Bracia czescy przenieśli się na miejsce zakonu, który został wcześniej skasowany przez Józefa II, i spopularyzowali wśród miejscowej ludności nową tradycję, szerząc kult św. Jana Nepomucena, obok kultu św. Gotarda. Według źródeł, posągi obu świętych zdobiły most do 1848 roku, ale nie wiadomo, gdzie zniknęły i co się z nimi stało.
Święty Gotard urodził się w Reichersdorfie w Dolnej Bawarii, studiował w opactwie benedyktyńskim w Niederalteich i, według źródeł, został wybrany jego opatem w wieku zaledwie 16 lat. W 1022 roku cesarz rzymski Henryk II mianował go biskupem diecezji Hildelsheim, gdzie pracował nad reformą Kościoła i życia zakonnego. Gotard jest również czczony jako wielki budowniczy kościołów – za jego kadencji w diecezji wybudowano trzydzieści nowych kościołów. Kroniki podają, że wiódł głębokie życie monastyczne, ale jego mądry spokój zawsze promieniował wokół niego. Wcześniej święty Gotard był uważany za największego budowniczego i nauczyciela w Bawarii. Zmarł w swojej stolicy biskupiej w 1038 roku, w bardzo podeszłym wieku, jak na ówczesne warunki, 77-78 lat. Papież Innocenty II kanonizował go, w jego rezydencji wzniesiono bazylikę ku jego czci, a jego miejsce spoczynku znajduje się w krypcie katedry w Hildelsheim. Jego kult rozpowszechniły się w całej Europie dzięki zakonom benedyktynów i cystersów, stąd jego imię odnaleziono również w Lelesz, gdzie nazwano most jego imieniem.