Moric Benyovsky

* Verbó, 20 września 1741200 – † Agoncy/Madagaskar, 23 maja 1786 / oficer wojskowy, podróżnik, badacz geograficzny, pamiętnikarz, poszukiwacz przygód ; ; Jego ojcem był Sámuel Benyovszky, generał kawalerii, a matką baronowa Róza Révay. Wychowywał się jako żołnierz, ale w 1758 roku opuścił armię cesarską i osiedlił się w swoich litewskich dobrach. Po śmierci ojca popadł w spór z krewnymi, którzy wykluczyli go z dziedziczenia po ojcu. Próbował uzyskać zadośćuczynienie siłą, za co został doniesiony przed cesarzową i wygnany przez Marię Teresę. Osiadł w Polsce i rozważając plan podróży do Indii, zgłębiał geografię i naukę nawigacji. W 1767 roku zaangażował się w antycarski ruch szlachecki w Polsce, brał udział w kilku bitwach, a ostatecznie został schwytany przez Rosjan w 1769 roku i zesłany na Kamczatkę. Stamtąd uciekł 11 maja 1771 roku i żeglując wzdłuż Wysp Aleuckich, Alaski i wybrzeży Japonii, dotarł do Makau w południowych Chinach pod koniec września 1771 roku. Ta podróż była również godna uwagi z naukowego punktu widzenia, ponieważ był pierwszym Europejczykiem, który przepłynął wspomnianym szlakiem (na lata przed Anglikiem Jamesem Cookiem i Francuzem La Pérouse), a nawet po raz pierwszy dotknął kilku wysp. Podczas swojej dalszej podróży zacumował na niepodległym wówczas Madagaskarze, gdzie później, w 1774 roku, założył kolonię o nazwie Louisbourg w imieniu rządu francuskiego. Na jego polecenie francuskie jednostki dowodzone przez kapitana Nicolasa Mayeura przeprowadziły również kilka krajowych wypraw eksploracyjnych. Nie brał w nich udziału osobiście, ale na podstawie raportów przygotował dość szczegółowy opis wyspy, który zawiera wiele cennych danych. Rdzenna ludność wybrała go na króla w 1776 roku, ale zniechęcony zrezygnował z gubernatorstwa z powodu oskarżeń gubernatora sąsiedniej wyspy Francji. Na krótko powrócił na Węgry, gdzie Maria Teresa nadała mu tytuł hrabiego, zapewne w uznaniu zasług w wojnie o sukcesję bawarską. W latach 1779–1784 odbył kilka podróży między Europą a Ameryką, pracując nad planem organizacji węgierskiego transportu wodnego, a nawet założył żaglownię na wybrzeżu Adriatyku. Po daremnym oczekiwaniu na poparcie swoich planów handlowych ze strony Wiednia, popłynął ponownie do Ameryki Północnej i powrócił na Madagaskar w imieniu tamtejszych kupców. Gubernator wyspy Francji wysłał przeciwko niemu siły, a on sam stracił życie w bitwie z Francuzami. Swoje przygody opisał w pamiętnikach. W jego życiu było kilka mało znanych i kontrowersyjnych okresów. Nadal nie jest jasne, czy odegrał jakąś rolę w amerykańskiej wojnie o niepodległość, a nawet jego „królestwo” na Madagaskarze nie zostało jednoznacznie udowodnione. Powstało kilka filmów o jego życiu, w tym węgiersko-słowacki serial telewizyjny w latach 70. XX wieku. Tamás Szarka, członek Ghymes Ensemble, w 2008 roku Benyovszky c. napisał sztukę taneczną. ; ; Twórczość: ; Wspomnienia i podróże Mauritiusa Augusta hrabiego de B. (Londyn, opublikowane przez Williama Nicholsona z oryginalnego francuskiego rękopisu), 1790, w języku węgierskim: Benyovszky Móric grof étérajza, észég émémkiratai és táleiréssai I-IV. (tłum.: Jókai Mór, Budapeszt, 1888).