Krypta Pála Rádaya w Losonc

Krypta Pála Rádaya w Losonc

Literacki

Pál Ráday (1677 Losonc – 1733 Pécel) II. Osobisty sekretarz Franciszka Rakoczego, dyplomata, autor Deklaracji Wojny o Niepodległość, redaktor raportów wojennych, poeta modlitw, poematów religijnych i pieśni, założyciel biblioteki, pierwszy naczelny strażnik Kościoła reformowanego. Zbudował kryptę dla siebie i swojej rodziny w swoim rodzinnym mieście. Zmarł w swoim zamku w Pécel, ale został pochowany w Losonc. W tej krypcie pochowana jest również jego żona Klára Kajali (+1741). Budynek został odnowiony z okazji 300. rocznicy urodzin Rádaya, a w łukach umieszczono kute żelazne wrota. Ponieważ imię pochowanej tam osoby trudno odczytać z inskrypcji na niszczejącym nagrobku, miejscowi Csemadowie w 1984, a następnie w 2003 roku wznieśli na ścianie krypty brązową i glinianą tablicę z imieniem Pála Rádaya oraz rokiem jego urodzenia i śmierci. Obie zostały skradzione, podobnie jak reliefowe herby na drzwiach. Z okazji 340. rocznicy urodzin Pála Rádaya, gmina Losonc odrestaurowała podupadły budynek zabytkowy dzięki środkom finansowym z „Planu Rómer Flóris na rzecz ratowania szczególnie zagrożonych zabytków o znaczeniu zagranicznym, węgierskim”. Kościół reformowany w Losonc zlecił odrestaurowanie niszczejącego nagrobka biskupowi Istvánowi Bogárdi Szabó, biskupowi Naddunajskiego Okręgu Reformowanego. Wykonawcami byli rzeźbiarze-restauratorzy Árpád Mézes i András Csütörtöki. Uroczyste przekazanie odbyło się 8 lipca 2017 r. z udziałem biskupów reformowanych Istvána Bogárdi Szabó i László Fazekasa, sekretarza stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych i Handlu Istvána Ijgyártó, przedstawicieli Ambasady Węgier w Bratysławie, Alexandry Pivkovej, burmistrza Losonc oraz licznych zainteresowanych stron lokalnych, regionalnych i węgierskich.

Napis/symbol:

VIS SCIRE VIATOR / DORMIT VT EVIGELET LAPIDALI MOLE SVB ISTA / PAULUS DE RADA STIRPIS HONOS ET AMOR / QVIS QVANTUS FUERIT SCIT PANNO NEC EXTERANE SCIT / NATIO TESTANTVR SCRIPTA NEC ACTA TACENT / REGIO RELIGIO IVNCTIM SOCIATQVE VIRTVS / AMISSVM DEFLET SAVCIA QVAEQVE VIRVM / I NVNC VIVE MEMOR CINERVM VITAE QVE FVGACI / CONDOLE ET VT POSSIS VIVERE DISCE MORI - węgierskie tłumaczenie łacińskiego epitafium heksametrycznego autorstwa Mihály'ego Latkóczy, nauczyciela liceum w Losonc (1898): CZY WIESZ, WALKER / KTO ŚPI POD TYM KAMIENIEM, czuwa nad tobą? / PÁL RÁDAY, KIM JEST TEN IMIĘ DISZE, Z JEGO KWIATY? / JAKI WIELKI BYŁ, WIE PANNONIA I LUDZIE Z GRANICY RÓWNIEŻ, / MÓWIĄ NAM WSZYSTKO O JEGO DZIEŁACH I CZYNACH. / OJCZYZNA I KOŚCIÓŁ, A RAZEM Z NIMI CNOTY CZŁOWIEKA / RONIĄ ŁZY NAD TYM DOBRYM CZŁOWIEKIEM. / IDŹ TERAZ I POMYŚL O TYM LOSIE, JAK SPOKOJNE JEST ŻYCIE. ;

Numer inwentarzowy:

660

Kolekcja:

Skarbiec

Typ:

Literacki

Miejscowość:

Losonc   (Temető utca - Cintorínska ulica - végén, jobbra, a volt református temető régi feljárata melletti garázssor fölött, jobbra, nyugati irányban néhány lépésre, jól látható, sátortetős, vasrácsos épület)