Kościół Franciszkanów na Starym Mieście

Według niepewnych źródeł franciszkański kościół i klasztor, które działają do dziś, zostały zbudowane przez węgierskiego króla Władysława IV (Kumana) w radości ze zwycięstwa nad Morawami. ; Franciszkański kościół w Bratysławie, poświęcony Zwiastowaniu Pańskiemu - Matce Bożej Owocorodnej, jest najstarszym z kościołów obecnie działających na obszarze bratysławskiego Starego Miasta. Został konsekrowany 24 marca 1297 roku przez biskupa Jakaba, wikariusza arcybiskupiego w Ostrzyhomiu. Oprócz króla Andrzeja III Węgierskiego, w konsekracji uczestniczył również sam arcybiskup Ladomér, a także czterech innych biskupów, w tym biskup z Nitry. ; W XIV wieku obok kościoła zbudowano również klasztor, który w XVII wieku został całkowicie przebudowany i kilkakrotnie rozbudowany i przekształcony. ; Kościół i klasztor odegrały ważną rolę historyczną dla miasta i całych Węgier. Od samego początku najstarsza franciszkańska prowincja Węgier, tzw. Mariana, jest siedzibą węgierskiej prowincji franciszkańskiej. W ciągu całej historii wielokrotnie odbywały się tu tzw. kapituły prowincjonalne. ; Przez ponad dwa stulecia w kościele franciszkańskim wybierano magistrat miasta Bratysławy. Od 1563 do 1830 roku dziewiętnastu węgierskich królów pasowało tu na rycerzy godnych szlachciców Złotą Ostrogą, bezpośrednio po ceremonii koronacyjnej. ; Kościół wraz z przynależnymi kaplicami tworzy unikalny kompleks budynków, który łączy w sobie architekturę i duchowość różnych epok. Sanktuarium kościoła zostało odnowione w oryginalnym stylu gotyckim, z malowanymi dekoracjami wokół okien i cennymi, artystycznie wykonanymi kamiennymi rzeźbami z XIII wieku. ; Na głównym ołtarzu, pochodzącym z połowy XVIII wieku, stoi oryginalna barokowa statua króla św. Stefana i jego syna, św. Imre. Witraż w ołtarzu głównym przedstawia klęczącą Dziewicę Maryję, obok niej Archanioła Świętego Gabriela, który uroczyście ogłasza Maryi, że zostanie Matką Zbawiciela. Ten ołtarz został wykonany pod koniec XIX wieku. Oryginalny ołtarz, namalowany na płótnie, został umieszczony na południowej ścianie prezbiterium. ; Pierwotnie gotycka nawa kościoła została przebudowana w stylu renesansowym po trzęsieniach ziemi, które nawiedziły Bratysławę w 1586 i 1590 roku. Ta przebudowa została ukończona w 1619 roku. Ołtarze boczne nawy są w stylu barokowym. Na największym ołtarzu bocznym nawy znajduje się marmurowa figura Matki Boskiej Bolesnej z XIV wieku, która jest uważana za najpiękniejszą gotycką rzeźbę w Bratysławie. Najpiękniejszym arcydziełem późnego baroku w kościele jest ambona z warsztatu Lajosa Gode, na której możemy zobaczyć reliefy o tematyce starotestamentowej i franciszkańskiej. ; W XIV wieku miejski magistrat Jakab kazał wznieść na północnej ścianie kościoła piękną gotycką kaplicę ku czci św. Jana Ewangelisty. Jest to jedno z najwybitniejszych dzieł francuskiego gotyku na terenie dzisiejszej Słowacji. Relief nad imponującym wejściem do kaplicy – przedstawiający Zwiastowanie – został całkowicie zniszczony podczas wojen i pożarów. W dwóch narożach nad wejściem znajdują się prawdopodobnie portrety małżeństwa Jakabów. ; Kolejną kaplicą kościoła jest pierwotnie gotycka kaplica św. Rozalii, wzniesiona obok zakrystii, na południe od nawy głównej, w 1401 roku. Dziś możemy ją podziwiać z barokowymi i klasycystycznymi dekoracjami. Najnowszą jest kaplica Loretańska, znana również jako kaplica Czarnej Madonny, wzniesiona w 1708 roku na lewo od wejścia do kościoła, po północnej stronie nawy, która symbolizuje przytułek dla ubogich Marii Panny. Tutaj możemy zobaczyć fragmenty barokowych fresków, które najprawdopodobniej nawiązują do zarazy, która nawiedziła miasto w latach 1711-1714. Gotycką fasadę przebudowano w stylu barokowym w 1745 roku. Nad wejściem znajduje się figura Niepokalanego Poczęcia z dwoma aniołami. W strefie wejściowej widoczny jest jednak odrestaurowany fragment pierwotnego gotyckiego portalu z inskrypcją zaczerpniętą z hymnu maryjnego: „Monstra te esse Matrem” – „Pokaż mi, że jesteś Matką”. Nawiązuje to do kultu Maryi, który historycznie jest ściśle związany z kościołem franciszkanów.