David Baroti Szabo

* 10 kwietnia 1739 Barót – † 22 listopada 1819 Virt / węgierski poeta i reformator języka, jezuita, później ksiądz świecki i nauczyciel ; ; Po ukończeniu podstawowego szkolenia (klasa retoryki) wstąpił do zakonu jezuitów (Towarzystwa Jezusowego) 30 listopada 1757 roku. Lata nowicjatu ukończył w Trenczynie, następnie w 1759 i 1760 roku dalej rozwijał swoją znajomość łaciny i starogreckiego, a później został nauczycielem pierwszej klasy gimnazjum w Székesfehérvár. W latach 1760–1763 studiował filozofię na słynnym uniwersytecie jezuickim w Nagyszombat. W latach 1763–1764 uczył drugiej klasy gimnazjum w Kolozsvár i był przełożonym seminarium duchownego. W latach 1764–1765 był nauczycielem poezji w Egerze i niedzielnym kazaniem dla studentów. Ukończył studia teologiczne w Koszycach w latach 1765–1770, po których otrzymał święcenia kapłańskie. W latach 1770–1771 był nauczycielem poezji i retoryki w gimnazjum w Oradei, dyrektorem zgromadzenia studentów oraz historykiem klasztoru. W latach 1772–1773 spędził trzeci rok próbny w Banya Beszterce. W tym roku zakon jezuitów został zdelegalizowany, po czym Dávid Szabó Baróti, jako kapłan archidiecezji ostrzyhomskiej, został tymczasowo przydzielony do nauczania retoryki w Komárom. W 1777 roku został mianowany nauczycielem w Koszycach dla klas wyższych. Pozostawał na tym stanowisku do 1799 roku, kiedy to przeszedł na emeryturę. W nagrodę za swe wysiłki literackie otrzymał od króla Franciszka pensję w wysokości 600 forintów i wraz ze swym byłym uczniem, Benedekezem Pyberem z Györkényi, synem swego starego przyjaciela i mecenasa P. Ferenca, głównego notariusza komitatu Komárom, przeniósł się do Virt, gdzie spędził ostatnie dwie dekady swego życia. ; Był wspólnikiem w wydawnictwie Węgierskiego Muzeum w Koszycach, w którego ośmiu kwartałach (pomiędzy 1788-1792) opublikował, oprócz licznych wierszy, fragmenty Raju utraconego Miltona, pierwszą eklogę Wergiliusza i list napisany w języku aleksandryńskim do Batsányi'ego (II. 135–37.), którego jednak nie włączył do późniejszych wydań swoich dzieł. Kilka jego wierszy opublikowano w Magyar Hírmondó (1781–1782, 1792–94.); ; Dzieła według wydania:; • Nowe tomy wierszy z ksiąg aromatycznych. Kassa, 1777. (Ims. M. Hirmondó 1780. 3. wydanie. 2. wydanie: Vers-Kozorú i 3. wydanie: Költeményes Munkái alatt.); • Gospodarstwo chłopskie, które zostało skompilowane z Vaniere w sześciostopowe węgierskie wiersze. U. tam, 1779–80. Dwa tomy. (Ims. M. Hirmondó 1780. 78. wydanie. Poprawione wydanie w jednym tomie U. tam. 1794.); • Słownik Kisded, który przedstawia rzadsze węgierskie słowa w wersach przypominających alfabet. U. tam, 1784. (2. wydanie. U. tam, 1792. Jest to zupełnie nowe dzieło, znacznie bardziej obszerne i czysto w formie słownika.) 2. wydanie z 1792 r. w MEK; • Wieniec z wierszy, który przyjął na nową miarę, a z czasem wyprostował i skomponował ze swoich późniejszych wierszy. U. s. 1786. Trzy sekcje. ; • Kto jest zwycięzcą w umiarze? Według dialektu Siedmiogrodu. U. tam, 1787. ; • Jego dzieła poetyckie. U. tam, 1789. Dwa tomy. (W tym wydaniu zawierającym wiele nowych dzieł, następujące zostało po raz pierwszy opublikowane w całości: Raj utracony, w sześciu wersach. Wydanie poprawione i rozszerzone. Komárom, 1802.) ; • O śmierci dostojnego generała barona Lőrinczi Orczy. Do smutnej ojczyzny. Peszt, 1789. ; • W dniu święta komitatu Abauj. (Wrażliwość dwóch węgierskich patriotów z okazji radosnej okazji tzw. komitatu Abauj. W 16. dniu św. Jerzego 1790. W broszurze z wierszem Bacsányiego.) ; • Do węgierskiej kawalerii (o jej chwale w wojnie tureckiej. Wiersze. 1789.) Miejsce nr 1790. ; • Radosny wiersz z okazji radosnej okazji tzw. komitatu Szabolcs. Zielone Świątki 30. 1791. Koszyce. ; • Do miasta wolnego króla Koszyc, gdy król Józef, palatyn Węgier, jako pierwszy wsiadł na Cisę, ujrzawszy szlachetnych rycerzy, którzy stamtąd powstali. U. tam, 1797. ; • Obserwacje nad ortografią i gramatyką wraz z prozodią węgierską. Komárom, 1800. ; • Węgry kwiatowe. U. tam, 1803. ; • Pierwszy tom Hymnów Wergiliusza, czyli księgi I-V. Wiedeń, 1810, a następnie drugi tom, księgi VI-XII. i dziesięć eklog, w Peszcie w 1813. ; • Część pozostałych po nim wierszy ukazała się w Remény (1851) i Sürgöny (1865. 221.), a z niepublikowanych prac József Ágoston i Virgil Koltai publikowali wiersze i listy w Figyelő (XII.XIII. 1882.), jego listy do Kazinczego prozą i wierszem ukazały się w tomie I Kazinczego Ferencza korespondencję oraz do Ádáma Horvátha z jego odpowiedzią itp., s. 580. ; ; KISDED SZÓ-TÁR, autor: DÁVID BARÓTI SZABÓ, wydanie drugie, rozszerzone. W Koszycach z listami Jánosa Ellingera. 1792.