Bela Gerster

* 1850. 20 października. Koszyce † 1923. 3 sierpnia. Budapeszt / inżynier budownictwa lądowego; ; Rodzice: Miklós Gerster, oficer wojskowy, Karolina Schmidt. Rodzeństwo: Árpád G. Gerster (1848–1923) lekarz, Miklós E. Gerster (1862–1916) inżynier chemik i Manóné Klekner Gerster Constantine, Károlyné Gardini Gerster Etelka (1855–1920) śpiewak operowy i Árpádné Stegmüller Gerster Mária (1843–1930) malarz. Córka: Jolán Gerster (1889–1957) nauczyciel muzyki, pianista, sekretarz generalny Krajowego Towarzystwa Liszta Ferenca. ; ; Szkołę średnią ukończył w Koszycach, a dyplom inżyniera uzyskał na Politechnice Wiedeńskiej. ; W Wiedniu był miejskim mistrzem budowlanym, następnie swoim szwagrem i szefem firm Istvána Kausera (1874–1876). Jako kolega Istvána Türra był członkiem ekspedycji mającej na celu wytyczenie trasy Kanału Panamskiego, następnie jego referentem (1876–1877) i inżynierem Kanału Ferenca (1877–1878). Jako porucznik rezerwy brał udział w kampanii bośniackiej (1878–1880), był inżynierem kanałów Vukovar-Samac i Górna Kulpa (1880–1881), był dyrektorem i głównym inżynierem Korinthos Canal Construction Company oraz projektantem linii kolejowej Ateny–Larissza–Tempevölgy (1881–1886). Wrócił na Węgry, gdzie pracował jako prywatny inżynier przez ok. Zaprojektował i zbudował 20 linii kolejowych (1886–1919), był szefem Dyrekcji Budowy Kanału Dunaj–Cisa (1919–1923). ; Był zaangażowany w budowę kolei i kanałów. Był pierwszym, który polecił budowę późniejszego Kanału Panamskiego, ale jego najważniejszym dziełem było planowanie i zarządzanie przeprawą przez Przesmyk Koryncki jako delegat generała Istvána Türra (1881–1883). Później brał również udział w opracowaniu planu gospodarki wodnej Istvána Türra. Na Węgrzech przypisuje mu się przygotowanie planu Kanału Dunaj–Cisa. Jednak kilka z jego planów nie zostało zrealizowanych. Planował również wykorzystać Kanał Franciszka Józefa, który biegnie od Kissztapáru do Újvidéku, zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem, tj. do nawadniania rolnictwa, w taki sposób, aby niezbędna ilość wody była dostarczana przez mniejsze i większe rowy odchodzące od niego z prawej na lewą stronę. W ten sposób w północnej Bácsce mógł rozwinąć się region rolniczy podobny do Niziny Padańskiej. Jego plany obejmowały również utworzenie Kanału Dunaj-Adriatyckiego, a także bezpośredniej drogi wodnej między Budapesztem a Fiume oraz między Timisoarą a Fiume. Jednak jego pomysły nie mogły zostać zrealizowane z powodu braku zainteresowania, braku kapitału, a także dlatego, że pod koniec XIX wieku rządy węgierskie preferowały przede wszystkim rozwój kolei nad szlakami żeglugowymi. Wśród jego konstrukcji kolejowych wyróżniają się Koszyce–Tornái (1889) i kolej Szeps (1893). ; Prace nad Kanałem Korynckim rozpoczęły się 5 maja 1882 roku, a ich ostateczne otwarcie nastąpiło 6 sierpnia 1893 roku, a dokonał ich król Jerzy I i jego żona, królowa Olga, w obecności Franciszka Józefa I. Oprócz Béli Gerstera, w budowie Kanału Korynckiego uczestniczyło czterech innych węgierskich inżynierów: István Kauser, László Nyári, Pulszky Garibaldi i István Stegmüller. Najważniejszym zadaniem budowy, przekopaniem cieśniny o wysokości osiemdziesięciu metrów, jest dzieło Gerstera (dokonał tego wyczynu architektonicznego z udziałem 8000 robotników w 1883 roku). Opisał on szczegółowo prace budowlane w swojej książce w języku węgierskim i francuskim, która jest klasyką węgierskiej literatury historyczno-technicznej („Cieśnina Koryncka i jej przeprawa”, 1894). Pomnik odsłonięto przy Kanale Korynckim ku czci węgierskich inżynierów, przede wszystkim Istvána Türra i Béli Gerstera (26 maja 2009 r.). Urodził się w Koszycach, a jego miejsce urodzenia upamiętnia trójjęzyczna (węgiersko-angielsko-słowacka) tablica pamiątkowa. Mieszkał i pracował w Budapeszcie (ul. Benczúr 33, Terézváros, dzielnica VI), jego dom zaprojektował jego kuzyn, architekt Kálmán Gerster (1850–1927) (1905). Zmarł w Budapeszcie i jest pochowany na cmentarzu przy ulicy Kerepesi (= ul. Fiumei), we wspólnej mogile z ojcem i córką. Jego nagrobek wykonali Alajos Stróbl i Károly Lotz. Grób został uznany za chroniony przez Narodowy Komitet Pamięci i Hołdu (w 2004 r.). Podczas kilkuletniego pobytu w Koryncie zgromadził bardzo znaczącą kolekcję antycznej ceramiki. Znaczna część kolekcji została przekazana przez spadkobierców Béli Gerstera Muzeum Sztuk Pięknych (w 1950 r.). W 160. rocznicę jego urodzin Słowackie Muzeum Techniki w Koszycach zorganizowało wystawę pamiątkową ku jego czci (w listopadzie 2010 r.). ; ; Jego główne dzieła: ; - Prace przygotowawcze do przekroczenia Przesmyku Amerykańskiego. (Magyar Mérnök és Építész Egylet Közlönye, 1878) ; - Sieć kanałów stanu Nowy Jork, ze szczególnym uwzględnieniem dekady 1869–1878. (Bp., 1879) ; - O nawadnianiu Wielkiej Równiny. (Magyar Mérnök és Építész Egylet Közlönye, 1880) ; - Na Kanale Korynckim. (Magyar Mérnök és Építész Egylet Közlönye, 1893) ; - Przesmyk Koryncki i jego przeprawa. Z 14 tablicami, 1 mapą. (Bp., 1894, franc.: L’isthme de Corinthe et son percement. Bp., 1896) ; - Regulacja pracowników żniwnych. (Biblioteka Loży „Demokracja”. 32. Bp., 1897); - Kwestia kanału. (Budapesti Napló, 12. 1902); - Edukacja ekonomiczna. (Budapesti Hírlap, 1909); - Sprawy finansowe kolei. (Magyar Mérnök és Építész Egylet Közlönye, 1910); - O utworzeniu nowych linii kolejowych o znaczeniu lokalnym. (Magyar Mérnök és Építész Egylet Közlönye, 1911); - Radykalna czy konserwatywna masoneria? (Biblioteka Loży Narodowej. Bp., 1911); - Lekcje z ruchów zapoczątkowanych w świecie zewnętrznym przez radykalną masonerię t. T. (Biblioteka Loży Narodowej. Bp., 1912); - Podział i reforma polityki gruntowej. (Dziennik Węgierskiego Stowarzyszenia Inżynierów i Architektów, 1917).